Yapay Zekâ ile Tez Yazmak Etik mi? Doğru ve Yanlış Kullanım

Yapay zekâ araçları akademik çalışmada hızla yaygınlaşıyor. Öğrencilerin aklındaki soru da açık: "Bunu kullanırsam başım derde girer mi?" Kısa cevap: Nasıl kullandığınıza bağlı. Yapay zekâ bir yardımcı olarak kullanıldığında meşru olabilir; yazarın yerine geçtiğinde ise ciddi bir etik sorundur.

Kurumların yaklaşımı

Üniversiteler ve dergiler yapay zekâ kullanımına dair yönergeler yayımlıyor ve bunlar hızla güncelleniyor. Ortak noktalar şunlar:

• Yapay zekâ yazar olarak gösterilemez; sorumluluk her zaman insandadır.
• Kullanıldıysa bu durumun çoğu zaman beyan edilmesi beklenir (hangi araç, hangi amaçla).
• Üretilen içeriğin doğruluğundan yazar sorumludur.

Kendi enstitünüzün ve hedef derginizin güncel yönergesini mutlaka okuyun.

Genellikle kabul gören kullanımlar

• Konu ve araştırma sorusu üzerine beyin fırtınası yapmak
• Literatür taramasında arama terimleri üretmek
• Kendi yazdığınız metnin dilini ve akışını düzeltmek
• Bir kavramı veya istatistik yöntemini anlamak
• Taslağınıza eleştirel geri bildirim almak

Etik sorun doğuran kullanımlar

• Tezin bölümlerini yapay zekâya yazdırıp okumadan teslim etmek
• Yapay zekânın ürettiği kaynakları doğrulamadan kullanmak
• Veri, bulgu veya istatistik uydurtmak
• Kullanımı, beyan istenen yerde gizlemek

En büyük risk: uydurma kaynaklar

Genel amaçlı sohbet botları gerçekte var olmayan makaleler, yazarlar ve DOI numaraları üretebilir. Bu kaynaklar ilk bakışta inandırıcıdır; ama jüri veya hakem kontrol ettiğinde bulunamaz. Uydurma bir kaynak, akademik dürüstlük açısından ciddi bir sorundur.

Sorumlu kullanım için 5 ilke

1. Yazar sizsiniz. Her cümlenin arkasında durabilmelisiniz; savunmada sorulduğunda açıklayabilmelisiniz.
2. Her kaynağı doğrulayın. Bir kaynağı ancak gerçekten bulup okuduysanız kullanın.
3. Veri asla üretilmez. Bulgular yalnızca sizin topladığınız verilerden gelir.
4. Taslakları dönüştürün. Yapay zekâ önerilerini kendi düşüncenizle yeniden yazın ve geliştirin.
5. Beyan edin. Kurumunuz istiyorsa hangi aracı ne amaçla kullandığınızı açıkça yazın.

Academiana bu ilkeler üzerine kuruldu

Academiana’da asistan sistem düzeyinde kaynak uyduramaz: yalnızca gerçek veri tabanlarından bulunup projenize eklenmiş kaynaklara atıf yapabilir. Kaynağı olmayan kesin iddia yazmaz; veri gereken yerde "[VERİ GİRİLECEK]" işareti bırakır. Hiçbir taslak siz "Belgeye ekle" demeden metninize girmez ve her değişiklik sürüm geçmişinde saklanır. Ayrıntılar için akademik dürüstlük ilkelerimize göz atabilirsiniz.