Anket Nasıl Hazırlanır? Likert Ölçeği, Soru Yazımı ve Güvenirlik

Anket, nicel araştırmalarda en sık kullanılan veri toplama aracıdır. Ancak kötü hazırlanmış bir anket, ne kadar çok katılımcıya ulaşırsa ulaşsın güvenilir sonuç vermez.

Önce hazır ölçek var mı, bakın

Ölçmek istediğiniz kavram için geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılmış bir ölçek varsa onu kullanmak çoğu zaman en doğru yoldur. Başkasının ölçeğini kullanacaksanız genellikle yazılı kullanım izni almanız gerekir. Yabancı bir ölçeği kullanacaksanız Türkçeye uyarlanmış bir sürümünün olup olmadığını araştırın.

Likert ölçeği

Katılımcının bir ifadeye katılma düzeyini belirttiği derecelendirme türüdür.

• 5’li: Kesinlikle katılmıyorum – Katılmıyorum – Kararsızım – Katılıyorum – Kesinlikle katılıyorum
• 7’li: Daha ince ayrım sağlar.

Ters maddeler

Bazı maddeler ters yönde yazılır ("Kendimi çoğu zaman yetersiz hissederim." gibi). Bunlar katılımcının dikkatsizce hep aynı seçeneği işaretlemesini fark etmeye yardımcı olur. Analizden önce ters kodlanmaları gerekir (5’li ölçekte 1→5, 2→4).

İyi soru yazmanın kuralları

• Tek bir şey sorun. "Ders içeriği ilgi çekici ve faydalıydı" iki ayrı sorudur.
• Yönlendirmeyin. "Uzaktan eğitimin faydalarını düşündüğünüzde…" gibi girişler cevabı etkiler.
• Sade dil kullanın. Katılımcının bilmeyebileceği teknik terimlerden kaçının.
• Olumsuz ve çift olumsuz yapılardan kaçının. "…olmadığını düşünmüyorum" kafa karıştırır.
• Seçenekler kapsayıcı ve ayrık olsun. Yaş aralıkları çakışmamalı, "Diğer" seçeneği gerekiyorsa eklenmeli.

Demografik sorular

Cinsiyet, yaş, sınıf, bölüm gibi sorular yalnızca analizde gerçekten kullanacaksanız sorulmalıdır. Gereksiz kişisel veri toplamak hem etik hem de KVKK açısından sorun yaratır.

Onam ve etik

Anketin başında katılımcıya araştırmanın amacını, süresini, gönüllülüğü ve verilerin nasıl kullanılacağını anlatan bir bilgilendirilmiş onam metni sunun. İnsan katılımcılarla yapılan araştırmalarda veri toplamadan önce genellikle etik kurul onayı gerekir.

Ön uygulama

Anketi asıl uygulamadan önce küçük bir grupla deneyin. Anlaşılmayan maddeleri, süreyi ve teknik sorunları bu aşamada yakalarsınız.

Güvenirlik: Cronbach alfa

Bir ölçeğin maddelerinin aynı yapıyı tutarlı biçimde ölçüp ölçmediğini gösterir. Alanda yaygın olarak .70 ve üzeri değerler kabul edilebilir sayılır; ancak yorum, ölçeğin amacına ve madde sayısına göre değişebilir. Güvenirliği kendi örnekleminizde de hesaplayıp rapor edin.

Academiana ile anket

Academiana’nın anket oluşturucusunda tek ve çoklu seçim, 5’li ve 7’li Likert (ters madde işaretleme dahil), sayı ve açık uçlu sorular hazırlayabilir; onam metni ekleyip anketi bir bağlantıyla paylaşabilirsiniz. Katılımcılardan ad, e-posta veya IP adresi toplanmaz. Cevaplar Excel’de açılan bir dosya olarak indirilir veya tek tıkla çalışmanıza aktarılır; ters maddeler otomatik kodlanır ve Cronbach alfa dahil analizleri hemen yapabilirsiniz.